26/02/2018- SemTech B. Bourgeois, V. Jeammet

Violaine Jeammet Musée du Louvre
Brigitte Bourgeois Centre de recherche et de restauration des musées de France
En collaboration avec Sandrine Pagès-Camagna, Centre de recherche et de restauration des musées de France

La science au service de la couleur : enquête sur la polychromie de la plastique grecque

L’étude de la plastique grecque traditionnellement privilégie l’analyse des formes au détriment d’une approche fine de la surface. De ce fait, l’importance de la finition colorée des œuvres a le plus souvent été minorée, voire ignorée et ce n’est que récemment, grâce au développement d’études interdisciplinaires et aux progrès des techniques d’investigation scientifique, que la polychromie des figurines de terre cuite, mieux conservée que celle des marbres, livre ses secrets.
Au cours du séminaire, on présentera les principales méthodes d’examen et d’analyse non invasive permettant de cartographier et de caractériser les vestiges matériels des traitements de surface antiques, en illustrant le propos par l’apport des tout derniers travaux menés sur la collection de terres cuites grecques du Louvre. L’accent sera mis en particulier sur les progrès engrangés grâce à la microscopie numérique 3D et à l’analyse ultra-fine des revêtements métalliques en or et en étain via l’accélérateur de particules AGLAE. Ce faisant on montrera comment l’autopsie de la matière, seule à même de nous renseigner faute de données textuelles antiques en ce domaine, nous aide à mieux connaître non seulement les matériaux et les procédés de la couleur, mais aussi l’expertise de certains savoir-faire artisanaux ainsi que les raffinements déployés dans la kosmèsis de certaines oeuvres, révélateurs d’une véritable culture picturale.

21/02/2018- Cycle céramique- E. Psychogiou

Ελένη Ψυχογιού

Ο φούρνος ως κοιλιά-μήτρα, συμβολική αναπαράσταση της Μητέρας-Γης-«Μαυρηγής» σε καρναβαλικά και μαντικά δρώμενα

Στο σύγχρονο λαϊκό φαντασιακό ο κάτω κόσμος, ο Άδης, είναι η επικράτεια της θεϊκής «Μαυρηγής» όπου κατοικούν μετά θάνατο οι «μαύροι» νεκροί. Η «Μαυρηγή» είναι συμβολικά η υποχθόνια, αδηφάγος κοιλιά- μήτρα όπου χωνεύονται οι πάσης φύσεως νεκροί και όπου συντελείται η χθόνια ιερογαμία της Μαυρηγής με τον χθόνιο εραστή, από όπου γεννιέται η αναβλάστηση και η αναγέννηση των ανθρώπων, των ζώων και της φύσης εν γένει. Ο πήλινος ή με εσωτερική επίστρωση πηλού φούρνος, γυναικείος ως προς την κατασκευή και τη χρήση, συμβολοποιεί αυτή τη χθόνια «γαστέρα» όπου «ψήνονται» και γεννιούνται τα ψωμιά, όπως τα παιδιά Στο πλαίσιο της εποχικής, διαβατήριας ιερής τελετουργίας της Αποκριάς με την συμβολική και μυητική ανατροπή του φυσικού και του κοινωνικού γίγνεσθαι, ο «κάτω κόσμος» ανεβαίνει στον «επάνω», η χθόνια ιερογαμία επιτελείται μέσα από σεξουαλικές αναπαραστάσεις πάνω στη γη και οι καρναβαλιστές, μεταμφιεσμένοι ως μαύροι νεκροί (άνθρωποι ή ζώα), δρουν τελετουργικά και θεατρικά ανάμεσα στους ζωντανούς. Στη Νέδουσα της Μεσσηνίας η τελετουργική και συμβολική ταύτιση των καρναβαλιστών με τους «μαύρους» νεκρούς, επιτελείται με το «μουτζούρωμά» τους με τη μαύρη αιθάλη από το στόμιο εν ενεργεία φούρνου, σύμβολο του ιερού «μαύρου» αιδοίου και της υποχθόνιας, μαύρης μήτρας, της «Μαυρηγής».Ο φούρνος ως κοιλιά-μήτρα, συμβολική αναπαράσταση της Μητέρας-Γης-«Μαυρηγής» σε καρναβαλικά και μαντικά δρώμενα Στο σύγχρονο λαϊκό φαντασιακό ο κάτω κόσμος, ο Άδης, είναι η επικράτεια της θεϊκής «Μαυρηγής» όπου κατοικούν μετά θάνατο οι «μαύροι» νεκροί. Η «Μαυρηγή» είναι συμβολικά η υποχθόνια, αδηφάγος κοιλιά- μήτρα όπου χωνεύονται οι πάσης φύσεως νεκροί και όπου συντελείται η χθόνια ιερογαμία της Μαυρηγής με τον χθόνιο εραστή, από όπου γεννιέται η αναβλάστηση και η αναγέννηση των ανθρώπων, των ζώων και της φύσης εν γένει. Ο πήλινος ή με εσωτερική επίστρωση πηλού φούρνος, γυναικείος ως προς την κατασκευή και τη χρήση, συμβολοποιεί αυτή τη χθόνια «γαστέρα» όπου «ψήνονται» και γεννιούνται τα ψωμιά, όπως τα παιδιά Στο πλαίσιο της εποχικής, διαβατήριας ιερής τελετουργίας της Αποκριάς με την συμβολική και μυητική ανατροπή του φυσικού και του κοινωνικού γίγνεσθαι, ο «κάτω κόσμος» ανεβαίνει στον «επάνω», η χθόνια ιερογαμία επιτελείται μέσα από σεξουαλικές αναπαραστάσεις πάνω στη γη και οι καρναβαλιστές, μεταμφιεσμένοι ως μαύροι νεκροί (άνθρωποι ή ζώα), δρουν τελετουργικά και θεατρικά ανάμεσα στους ζωντανούς. Στη Νέδουσα της Μεσσηνίας η τελετουργική και συμβολική ταύτιση των καρναβαλιστών με τους «μαύρους» νεκρούς, επιτελείται με το «μουτζούρωμά» τους με τη μαύρη αιθάλη από το στόμιο εν ενεργεία φούρνου, σύμβολο του ιερού «μαύρου» αιδοίου και της υποχθόνιας, μαύρης μήτρας, της «Μαυρηγής».